เหตุใดสตาร์ทอัพที่ได้ VC จึงมีแนวโน้มฉ้อโกงมากกว่าบริษัททั่วไป?

เพราะแรงกดดันด้านผลตอบแทนจากการเติบโตแบบก้าวกระโดดที่ VC ตั้งไว้ ส่งผลให้ผู้ก่อตั้งต้องหาทางลัดเพื่อรักษามูลค่าบริษัท โดยเฉพาะในสภาวะตลาดร้อนที่การตรวจสอบสถานะอ่อนแอ และโครงสร้างธรรมาภิบาลที่ให้อำนาจผู้ก่อตั้งมากเกินไปโดยปราศจากการถ่วงดุลจากนักลงทุน

นักลงทุนจะป้องกันความเสี่ยงจากการฉ้อโกงในพอร์ตสตาร์ทอัพได้อย่างไร?

นักลงทุนควรให้ความสำคัญกับโครงสร้างคณะกรรมการที่มีการถ่วงดุลอำนาจ ตรวจสอบ Cap Table และสัญญาที่ไม่ซับซ้อนเกินไป รวมถึงตั้งเป้าหมายการเติบโตที่สมจริงและสอดคล้องกับสภาพตลาด พร้อมทั้งเพิ่มกระบวนการตรวจสอบสถานะ (Due Diligence) ที่เข้มงวดในทุกๆ รอบการลงทุน โดยเฉพาะในช่วงที่ตลาดการลงทุนร้อนแรง

Business & Startups (ธุรกิจและสตาร์ทอัพ)

สตาร์ทอัพที่ได้เงิน VC มีแนวโน้มฉ้อโกงสูงขึ้น 54% เจาะลึกสาเหตุจากธรรมาภิบาลและวัฒนธรรม “fake it till you make it”

1 สิงหาคม 2026 กวินทร์ วิริยะ

ในช่วงที่ตลาดการลงทุนร้อนแรง โดยเฉพาะกระแส AI ในปัจจุบัน สตาร์ทอัพที่ได้รับเงินทุนจาก Venture Capital (VC) มีแนวโน้มที่จะเผชิญข้อกล่าวหาด้านการฉ้อโกงสูงกว่าบริษัททั่วไปอย่างมีนัยสำคัญ งานวิจัยชิ้นล่าสุดจากมหาวิทยาลัยชั้นนำชี้ให้เห็นว่า ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ตัวผู้ก่อตั้งเพียงอย่างเดียว แต่โครงสร้างธรรมาภิบาลและแรงกดดันด้านผลตอบแทนจากนักลงทุนคือตัวแปรสำคัญที่ผลักดันให้เกิดพฤติกรรมเสี่ยงนี้ การทำความเข้าใจกลไกนี้จึงจำเป็นสำหรับนักลงทุนและผู้ประกอบการไทยที่ต้องการเติบโตอย่างยั่งยืนในภาวะตลาดที่ผันผวน

เจาะลึกปัจจัยเชิงโครงสร้างที่นำไปสู่การฉ้อโกงในสตาร์ทอัพ

การวิเคราะห์เชิงลึกจากรายงาน “Venture Fraud” ซึ่งรวบรวมข้อมูลคดีฉ้อโกงของสตาร์ทอัพในสหรัฐฯ ระหว่างปี 2000-2023 ชี้ให้เห็นว่า แรงกดดันด้านผลประกอบการจากนักลงทุน คือเชื้อเพลิงหลักของปัญหา การที่ VC ตั้งเป้าหมายการเติบโตแบบก้าวกระโดด (Hyper-growth) ที่ไม่สอดคล้องกับความเป็นจริงของตลาด ทำให้ผู้ก่อตั้งต้องหาทาง “ลัด” เพื่อรักษามูลค่าบริษัทและเงินทุนรอบต่อไป

ธรรมาภิบาลสำคัญกว่าตัวบุคคล: ผลวิจัยพบว่าบริษัทที่คณะกรรมการถูกควบคุมโดยผู้ก่อตั้งเพียงฝ่ายเดียว มีความเสี่ยงในการฉ้อโกงสูงกว่าบริษัทที่คณะกรรมการมีส่วนร่วมจากนักลงทุนถึง 2 เท่า โครงสร้างสัญญาที่ให้อำนาจผู้ก่อตั้งมากเกินไป (Founder-friendly) และความซับซ้อนของตารางปันส่วน (Cap Table) เป็นตัวทำนายการฉ้อโกงที่แข็งแกร่งที่สุด เมื่อเทียบกับลักษณะนิสัยส่วนตัวของผู้ก่อตั้ง
วัฏจักรตลาดร้อนกับความเสี่ยง: สตาร์ทอัพที่ก่อตั้งในช่วงที่ตลาดร้อนแรง (Overheated Market) และมีการตรวจสอบสถานะ (Due Diligence) จากนักลงทุนต่ำ มีความเสี่ยงที่จะฉ้อโกงในภายหลังสูงขึ้นถึง 19% สภาพแวดล้อมเช่นนี้ทำให้ “การโกหกเพื่อความอยู่รอด” กลายเป็นเรื่องปกติ จนนำไปสู่การ “สร้างเรื่องเท็จทั้งระบบ” หรือ Deep Façading เช่น การสร้างซอฟต์แวร์จำลอง หรือรายได้ปลอม เพื่อหลอกนักลงทุนให้อนุมัติเงินทุนในมูลค่า Unicorn
แรงจูงใจที่ขัดแย้งของ VC: นักลงทุนหลายรายไม่ได้เป็นเพียงเหยื่อ แต่บางครั้งเป็นผู้ “ร่วมสร้างการฉ้อโกง” โดยไม่ได้ตั้งใจ จากการตั้งเป้าหมายผลตอบแทนที่ไร้เหตุผล งานวิจัยชี้ว่า VC ที่เข้มงวดกับการตรวจสอบการฉ้อโกงมากเกินไป มักจะไม่ได้ผลตอบแทนที่ดีเท่า VC ที่ “เมินเฉย” ต่อสัญญาณเตือนบางอย่าง เพราะแรงจูงใจหลักของ VC คือการคว้าผลตอบแทนขาขึ้น (Upside) มากกว่าการลดความเสี่ยงที่จะขาดทุน

ประเด็นที่น่ากังวลยิ่งกว่า คือการขาดวินัยในตลาด ผู้ก่อตั้งที่เคยถูกจับได้ว่าฉ้อโกงยังคงสามารถก่อตั้งสตาร์ทอัพใหม่และรับเงินทุนได้ตามปกติ โดยไม่ได้รับผลกระทบด้านอาชีพใดๆ ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่ากลไกการลงโทษทางสังคมและการเงินในวงการสตาร์ทอัพยังไม่แข็งแกร่งพอ

English Translation

During a hot investment market, especially the current AI boom, startups backed by Venture Capital (VC) are significantly more likely to face fraud allegations than ordinary companies. Recent research from leading universities indicates that the problem lies not only with the founders themselves, but that governance structures and performance pressure from investors are key variables driving this risky behavior. Understanding this mechanism is essential for Thai investors and entrepreneurs aiming for sustainable growth in volatile market conditions.

An in-depth analysis of the “Venture Fraud” report, which compiled data on fraud cases in U.S. startups between 2000 and 2023, highlights that investor performance pressure is the primary fuel for the problem. VCs setting unrealistic hyper-growth targets that don’t align with market reality forces founders to take “shortcuts” to maintain company valuation and secure subsequent funding rounds.

Governance over Character: Research shows companies with boards controlled solely by founders are twice as likely to commit fraud compared to those with investor participation. Founder-friendly contract structures and cap table complexity are the strongest predictors of fraud, much more so than the founders’ personal traits.
Hot Market Cycles and Risk: Startups founded during overheated markets with low investor due diligence are 19% more likely to commit fraud later. This environment normalizes “lying to survive,” escalating into “deep façading”—building entire parallel realities with fake demos or fabricated revenue to convince investors to fund at unicorn valuations.
Conflicting VC Incentives: Investors aren’t always victims; sometimes they unwittingly co-create fraud by setting impossible performance expectations. Research suggests VCs who care too much about fraud detection may not achieve returns as high as those who are more tolerant, because VCs are incentivized to prioritize capturing upside over mitigating downside.

The more concerning issue is the lack of market discipline. Founders previously caught committing fraud can still found new startups and secure funding without career repercussions, indicating that the social and financial punishment mechanisms in the startup ecosystem remain weak.

FAQ

Citation Link: VC-backed startups commit more fraud, and researchers think they know why – TechCrunch